خانه یادداشت سیاسی بین الملل علم و فناوری حوزه و دانشگاه اجتماعی اقتصادی فرهنگ و هنر ورزشی
 
مشکلات اقتصادی عاملی برای کاهش تمایل به فرزندآوری       نرخ دلار در بودجه سال ۹۹ برای کالاهای اساسی ۴۲۰۰ تومان است       فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی، مشکل امروز شهرهای بزرگ کشور       آمریکایی‌ها تاثیری در امنیت خلیج فارس ندارند       ویلموتس بیشتر از ۷۵۰ هزار دلار غرامت می‌خواهد       پلیس آمادگی برخورد با هرگونه ناامنی را در کشور دارد       کسب درآمد ۹۵۰ میلیارد تومانی تنها از پارک حاشیه ای خودرو در منطقه 2تهران/ دولت به شهرداری ها بدهکار است       استقلال و بازهم خطر حذف از آسیا!        پرورش خلاقیت کودکان مهمترین وظیفه والدین       سرمایه گذاری و تامین منابع پایدار؛محور نشست هم اندیشی شهرداران کلانشهرهای کشور       رهبر فرزانه انقلاب: رافت اسلامی مبنا باشد       انتصاب نماینده جدید ولی‌فقیه در استان لرستان از سوی امام خامنه‌ای       حنای آمریکا برای ملت ایران رنگی ندارد       وقتی دولت سراغ راحت‌ترین طرح رفت       درآمد ۳۱ هزار میلیارد تومانی طرح اصلاح قیمت بنزین در اختیار اقشار آسیب‌پذیر قرار می‌گیرد       ایران هیچ مشکلی برای تجدید روابط با عربستان سعودی ندارد       هدف آل‌سعود این است که جنگ شیعه و سنی ایجاد کند       ۱۰ مجلس ، ۱۰ تصویر       کسانی که صرفاً معترض و نگران آینده بودند آشوبگر نیستند       فضای مجازی زمینه ساز رونق گرفتن بساط رمالها      
 
آخرین اخبار  


اساتید و دانشگاه  


معرفی آثار اساتید  


 

1398/06/24 1:41:04 AM

نقدی کوتاه بر عملکرد نظام آموزش عالی کشور

چالش نظام آموزشی و تحصیلات تکمیلی ناکارآمد 

اگر کسی تجربه حضور در مقاطع تحصیلات تکمیلی را داشته یا پای صحبت اساتید دغدغه‌مند دانشگاه نشسته باشد، قطعاً تصدیق می‌کند که فضای دانشگاه تبدیل به کارزاری برای چاپ مقالات علمی شده است.

چالش نظام آموزشی و تحصیلات تکمیلی ناکارآمد


به گزارش پایگاه خبری تحلیلی استادنیوز، معضل نظام آموزشی و تحصیلات تکمیلی ناکارآمد یکی از چالش برانگیزترین موضوعاتی است که نظام آموزش عالی در کشور با آن دست به گریبان بوده و اگر چاره‌ای برای اصلاح ایرادات اساسی این نظام آموزشی اندیشیده نشود، بیش از پیش شاهد هدررفت ظرفیت عظیم نیرو انسانی و سرمایه‌های ملی در این عرصه خواهیم بود. تعداد دانشگاه‌ها در سالیان اخیر از توسعه کمی خوبی برخوردار بوده و ما روز بروز شاهد افزایش تعداد مراکز آموزش عالی بوده‌ایم. این روند تا جایی پیش رفته است که امروز تعداد دانشگاه‌های ما، از کشور چین با جمعیت نزدیک به ۱.۴ میلیارد نفر فراتر رفته است![۱] با در نظر گرفتن هزینه‌ی هنگفتی که برای توسعه کمی و کیفی نهاد دانشگاه صرف شده است، حداقل انتظار از این نهاد، پاسخ به سؤالات و نیازهای مبتلابه جامعه در عرصه‌های مختلف و ایجاد ارزش افزوده متناسب با ابعاد آن است.

اما به گواه آمار و ارقام و تأیید اهل فن، این انتظار از طرف دانشگاه پاسخ داده نشده است. چرایی این ناکارآمدی را باید در اشکالات ساختاری دانشگاه جستجو کرد. ساختاری که در آن، تأمین مالی دانشگاه به خصوص در مقاطع تحصیلات تکمیلی، بیشتر متکی نفت است و کمتر از محل پروژه‌های سفارش داده شده از صنعت و فعالیت پژوهشی مسئله محور تأمین می‌شود. طبیعتاً با داشتن چنین سازوکاری، نباید انتظار داشت که دانشگاه، نقش محوری در اقتصاد دانش بنیان ایفا کند.

سالانه تعداد بیشماری تحقیقات علمی تحت عنوان پایان نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا در دانشگاه‌های مختلف صورت می‌گیرد. در صورتی‌که موضوعات پایان نامه‌ها با یک برنامه ریزی جامع مبتنی بر آمایش سرزمینی، به صورت هدفمند و ذیل طرح‌های کلی تعریف شوند، می‌توان از هر دانشجوی دوره تحصیلات تکمیلی به مثابه قطعه‌ای از پازل کلی، در یک پروژه کلان ملی استفاده کرد. در این صورت، زمان و انرژی هر دانشجو در کنار تجربیات اساتید راهنما و امکانات دانشگاه می‌تواند پیچیده‌ترین نیازهای علمی و تکنولوژیکی کشور را پاسخ دهد. علیرغم اهمیت این موضوع، بجز برخی تلاش‌های صورت گرفته در دانشگاه آزاد اسلامی، همچنان شاهدیم که اکثر اساتید ترجیح می‌دهند در فضایی انتزاعی و به دور از نیازهای فعلی جامعه، موضوعات مقاله خیز را کانون توجه قرار دهند و این رهگذر، فرآیند ارتقای رتبه‌ی خود را تسریع بخشند.

اگر کسی تجربه حضور در مقاطع تحصیلات تکمیلی را داشته یا پای صحبت اساتید دغدغه‌مند دانشگاه نشسته باشد، قطعاً تصدیق می‌کند که فضای دانشگاه تبدیل به کارزاری برای چاپ مقالات علمی شده است. مسئولین دانشگاه از یک سو برای افزایش رتبه دانشگاه در رنکینگ‌های بین المللی، انگیزه کافی برای اصلاح ساز و کار فعالیت‌های پژوهشی را ندارند. از سوی دیگر، رفتار بسیاری از اساتید دانشگاهی نیز موید آن است که چندان از این روند ناخوشنود نیستند. چرا که با آیین‌نامه فعلی ارتقای اساتید، آن‌ها با مدد گرفتن از ابزارهایی که در اختیار دارند، دانشجویان را مجاب می‌کنند که برای پایان یافتن دوره تحصیلی خود، یک یا چند مقاله منتشر کنند. طبیعتاً اولین کسانی که از انتشار این مقالات به لحاظ جایگاه شغلی و عواید مالی منتفع می‌شوند، اساتید مربوطه هستند. در حالی که درگیر شدن در یک پروژه ملی یا صنعتی که مشکلی واقعی را از دنیای بیرون دانشگاه حل کند، به دلیل ویژگی‌های ذاتی و فشار زمانی آن، می‌تواند چالش‌هایی به مراتب بزرگتر را نسبت به یک مسئله صرف نظری به همراه داشته باشد.

نکته‌ی مغفول مانده در نظام فعلی ارتقای اساتید، نادیده گرفتن استعداد افراد گوناگون است. دادن وزن عمده ارزشیابی به انتشار مقاله، اجحاف در حق اساتیدی است که توانایی عمده آنها اخذ پروژه‌های صنعتی از بیرون دانشگاه است. بسیاری از اساتید قادرند در آوردگاه صنعت، مشکلات بزرگی را حل کنند اما در میدان مسابقه‌ی انتشار مقاله به اندازه همکاران خود چابک نیستند. آن‌ها با روند فعلی در حاشیه قرار گرفته و انگیزه خود را از دست می‌دهند[۲]. ناگفته پیداست که این حرف به معنای نفی ارزش مقالات علمی نیست، بلکه بحث اصلی بر سر تمرکز بخشیدن فعالیت‌ها به حل مشکلات عینی داخلی است که می‌تواند به رشد اقتصادی و خود کفایی در عرصه‌های مختلف علمی منجر شود. در صورتی‌که چنین فعالیت‌هایی از غنای علمی کافی بهره مند باشند، قابلیت تبدیل شدن به مقاله را نیز دارند.

عامل دیگری که باعث انتزاعی شدن مفهوم علم و پژوهش در فضای دانشگاه می‌شود، غرق شدن در معیارها و استانداردهای وارداتی رتبه‌بندی دانشگاه است. استانداردهایی که تمام سرمایه و انرژی دانشگاه را در خدمت رفع نیازهای پژوهشی خارجی سوق می‌دهند[۳]. مطابق این استانداردها، دانشگاهی که مشکل بومی را حل کند نصیبی از ارتقا نخواهد داشت. به عکس، اگر دانشگاهی مطیع و منقاد این سیستم ارزشی تحمیلی شده و تمام هم و غم خود را مصروف تطبیق یافتن با آن کند، در رنکینگ صعود خواهد کرد. ولو اینکه این صعود، به قیمت تبدیل شدن آن به یک نهاد مصرفی و کم بازده برای اجتماع تمام شود.

راه‎کارها

یکی از پیشنهادات جهت بهبود کارکرد دانشگاه این است که شیوه‌های جذب هیات علمی دانشگاه مورد بازبینی قرار بگیرند. بیش از کارنامه آموزشی افراد، باید به توانایی آنها در انجام پروژه و تأسیس شرکت‌های دانش بنیان توجه شود. اساتیدی که تجربه‌ی تبدیل دانش به محصول و ارائه‌ی آن در بازار را داشته باشند، می‌توانند الهام بخش فضای دانشگاه بوده و دانشجویان و فعالیت‌های پژوهشی آن‌ها را در مسیر درست هدایت کنند.

تا زمانی که عوامل انگیزشی و شاخص‌های ارتقا و جذب اساتید تغییر نکند، برای برون رفت از شرایط فعلی نمی‌توان به بدنه دانشگاه امیدی بست. سیاست گذاران و تصمیم‌گیران عرصه آموزش عالی باید انحراف ایجاد شده در مسیر فعلی دانشگاه‌ها را جدی گرفته و با  استفاده از اهرم‌های قانونی نسبت به اصلاح آن مبادرت بورزند.

پی‌نوشت
[۱] – رشید حاج خواجه لو، برنامه تلویزیونی ثریا با موضوع آسیب شناسی عملکرد آموزش عالی، ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، شبکه ۱ صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
[۲] – مهدی گلشنی، مصاحبه با خبرگزاری دانشجو، ۲۹ دی ۱۳۹۵
[۳] – مهدی گلشنی، برنامه تلویزیونی زاویه با موضوع ارزیابی انتقادی نهاد علم در ایران، ۲۷ مرداد ۹۷، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

منبع: برهان
انتهای پیام///


 

 
یادداشت  


گفتگو  


گزارش  


جراید  



 
www.ostandnews.ir   تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به خبرگزاری استاد نیوز است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است . پایگاه خبری تحلیلی استاد نیوز